Sygn. akt: KIO 3047/24

POSTANOWIENIE

Warszawa, dnia 30 września 2024 r.

Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:

Przewodnicząca:     Monika Banaszkiewicz

Protokolant           Piotr Cegłowski

po rozpoznaniu na posiedzeniu z udziałem stron i uczestników postępowania w dniu 30 września 2024 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 23 sierpnia 2024 r. przez wykonawcę STRABAG sp. z o.o. z siedzibą w Pruszkowie w postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego Agencję Rozwoju Miasta Krakowa sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie

Uczestnicy po stronie odwołującego:

postanawia:

Na orzeczenie - w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie -Sądu Zamówień Publicznych.

Przewodnicząca:

Sygn. akt: KIO 3047/24

Uzasadnienie

Zamawiający – Agencja Rozwoju Miasta Krakowa sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie – prowadzi z zastosowaniem przepisów ustawy z 11 września 2019 r. prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1320 dalej: „ustawa Pzp”), w trybie w trybie przetargu nieograniczonego postępowanie pn.: „Budowa budynku usługowego „Krakowskie Centrum Muzyki”, przy ul. Piastowskiej w Krakowie – II Etap” (nr postępowania 17/2024). Wartość zamówienia jest wyższa, niż progi unijne. Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z dnia 13 sierpnia 2024 r. pod numerem nr 486754-2024

W dniu 23 sierpnia 2024 r. wykonawca STRABAG sp. z o.o. z siedzibą w Pruszkowie wniósł na podstawie art. 505 ust. 1, art. 513 pkt 1, art. 515 ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp odwołanie na niezgodną z przepisami czynność Zamawiającego podjętą w prowadzonym przez niego postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, polegającą na ustaleniu treści Specyfikacji Warunków Zamówienia, w tym załącznika C do SWZ „Projektowane postanowienia umowy” (dalej „Umowa”) w sposób naruszający przepisy ustawy Pzp oraz przepisy Kodeksu cywilnego (dalej „ KC”).

Odwołujący zarzucił Zamawiającemu naruszenie następujących przepisów:

które przerzucają na Wykonawcę ryzyka konieczności wykonania dokumentacji wykonawczej oraz jej ewentualnej modyfikacji, co wyczerpuje normę klauzuli abuzywnej z art. 433 pkt 3 ustawy Pzp i stanowi wyraz nadużycia pozycji dominującej przez Zamawiającego oraz oczywiste naruszenie art. 647 KC nakładającego na inwestora obowiązek przekazania wykonawcy projektu, jako immanentnego składnika umowy o roboty budowlane.

poprzednim wykonawcy posiada, bądź powinien posiadać pełną wiedzę na temat wad, bądź robót niezakończonych przez ten podmiot i tym samym obowiązek przekazania informacji w tym zakresie obecnemu wykonawcy na etapie składania przez niego oferty. Ponadto, wykonawca nie jest w stanie w sposób wyczerpujący określić wszystkich wad/braków robót po poprzednim wykonawcy, dając Zamawiającemu gwarancję, że w trakcie prowadzenia przez niego robót nie ujawnią się takie wady, bądź braki w robotach poprzedniego wykonawcy, których wykryć przy dochowaniu należytej staranności się nie da na etapie składania oferty. Wobec braku możliwości przyjęcia na siebie przez wykonawcę ryzyk w ww. zakresie o nieznanym na dzień złożenia oferty rozmiarze, wykonawca powinien mieć uprawnienie do zwolnienia z odpowiedzialności z tytułu gwarancji z tytułu wystąpienia wad, usterek, awarii lub niezakończonych robót, usług lub dostaw wykonanych przez poprzedniego wykonawcę MIRBUD S.A. z siedzibą w Skierniewicach (KRS: 270385) w sytuacji, w której ww. wady, bądź braki w robotach i pracach poprzedniego wykonawcy, nie są możliwe do stwierdzenia przez wykonawcę przy zachowaniu należytej staranności podczas przejęcia od Zamawiającego terenu budowy.

wysokości 0,05% Zatwierdzonej Kwoty Kontraktowej (za każdą nieobecność), która to kara umowna jest nie tylko rażąco wygórowana, lecz także mająca charakter wyłącznie represyjny i nieuzasadniony w przypadku, w którym wykonawca wykaże, że brak obecności na terenie budowy którejkolwiek ze wskazanych osób z jego personelu nastąpił na skutek zaistnienia okoliczności, za które odpowiedzialności nie ponosi, co stanowi ponadto nadużycie swobody Zamawiającego do kształtowania postanowień umownych, uniemożliwiający Wykonawcy prawidłowe oszacowanie ryzyk związanych z realizacją Umowy oraz mogący prowadzić do niczym nieuzasadnionego wzbogacenia się Zamawiającego kosztem Wykonawcy, która to wysokość ma charakter rażąco wygórowany, co powoduje, że kary nie mają charakteru dyscyplinującego, a wyłącznie represyjny oraz stwarzają ryzyko bezpodstawnego wzbogacenia po stronie Zamawiającego kosztem Wykonawcy.

będzie następnie kumulował z karą umowną z tytułu odstąpienia od Umowy (pkt. 8.7 pkt 5)), co w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego (uchwała SN z 18 lipca 2012 r. III CZP 39/12) 8) art. 16 pkt. 1) ustawy Pzp, art. 99 ust. 1 ustawy Pzp, art. 433 pkt 3 ustawy Pzp w związku z art. 8 ust 1 ustawy Pzp, art. 5 KC, art. 58 KC, art. 3531 KC w zw. z art. 647 KC i art. 651 KC poprzez zastrzeżenie w części 3 Umowy „Warunki szczególne kontraktu” w klauzuli 11.1 „Dokończenie zaległych prac i usuwanie wad” na końcu zapisu, zgodnie z którym wykonawca jest zobowiązany do przystąpienia do usunięcia wady (awarii) uniemożliwiającej eksploatację, lub zagrażającej zdrowiu lub życiu, bądź mieniu w terminie 4 godzin od chwili otrzymania zawiadomienia od Zamawiającego, pod rygorem obowiązku zapłaty Zamawiającemu kary umownej w wysokości 0,01% Zatwierdzonej Kwoty Kontraktowej za każdą rozpoczętą godzinę zwłoki w przystąpieniu do usuwania wady (liczoną od każdego „pakietu” zgłoszonych jednocześnie wad), lecz nie więcej niż 5% Zatwierdzonej Kwoty Kontraktowej, a maksymalny czas na usunięcie tej wady (awarii) to 24 godziny od przystąpienia do usunięcia wad ale w żadnym wypadku nie później niż 28 godzin od chwili otrzymania zawiadomienia – w taki sposób aby była możliwa eksploatacja, bądź maksymalny czas na usunięcie zagrożenia zdrowia lub życia bądź mienia - nie dłużej niż 5 dni od dnia otrzymania zawiadomienia dla całości prac (aby całkowicie usunąć wadę (awarię)), który to zapis nakłada na wykonawcę obowiązek skalkulowania w swojej ofercie ryzyka, które nie jest możliwe do oszacowania na dzień złożenia oferty, bowiem wykonawca nie jest w stanie określić, czy w sytuacji w której zgłoszenie awarii wpłynie do wykonawcy w dzień wolny od pracy, bądź święto, czy w porze nocnej to czy będzie możliwe zadośćuczynienie obowiązkowi przystąpienia do usunięcia danej wady (awarii) niezależnie od jej charakteru, w nieprzekraczalnym terminie 4 godzin od powiadomienia, a także czy wykonawca będzie w stanie usunąć daną wadę (awarię) w terminie 28 godzin/5 dni niezależnie od charakteru danej wady (awarii) i bez względu na technologiczne możliwości jej usunięcia np. konieczności zamówienia odpowiednich części zamiennych.

samym skutkuje przerzuceniem na wykonawcę odpowiedzialności i ryzyka finansowego realizacji Umowy w przypadku zlecenia realizacji robót dodatkowych, zamiennych przez Zamawiającego, co wyczerpuje normę klauzuli abuzywnej z art. 433 pkt 3 ustawy Pzp i stanowi wyraz nadużycia pozycji dominującej przez Zamawiającego.

użytkowanie dla całego obiektu Centrum Muzyki (w zakresie Robót wykonanych przez Wykonawcę oraz robót i prac wykonanych przez poprzedniego wykonawcę i ewentualnie innych wykonawców zaangażowanych przez Zamawiającego) wraz z klauzulą ostateczności”) oraz klauzula 10.1 („Wykonawca po złożeniu zawiadomienia o zakończeniu budowy uzyska własnym staraniem i na własny koszt od właściwych władz pozwolenie na użytkowanie dla całego obiektu Centrum Muzyki”). Powyższe oznacza, iż może dojść do sytuacji w której Wykonawca pomimo wykonania Umowy, w przypadku braku zlecenia Opcji, nie będzie w stanie spełnić wymogu umownego uzyskania decyzji wymaganych zgodnie z Umowa i dokonać w ślad za tym skutecznego zgłoszenia do odbioru końcowego (tutaj wystąpienia z wnioskiem o wydanie Świadectwa Przejęcia dla Całości robót). Wykonawca sporządzając ofertę nie jest w stanie wziąć na siebie tego rodzaju ryzyka, czyli ryzyka wykonania robót, których nie wie czy będzie zobligowany wykonać na etapie realizacji Umowy, ponieważ brak jest informacji czy Zamawiający skorzysta z prawa opcji czy nie, a roboty te wymagane są dla uzyskania pozwolenia na użytkowanie inwestycji. Przerzucenie takiego ryzyka na Wykonawcę wyczerpuje normę klauzuli abuzywnej z art. 433 pkt 3 ustawy Pzp i stanowi wyraz nadużycia pozycji dominującej przez Zamawiającego.

Odwołujący wnosił o nakazanie Zamawiającemu dokonania następujących czynności – zmiany treści wzoru Umowy poprzez:

„Zamawiający przekaże Wykonawcy prawo dostępu i władania wszystkimi częściami Terenu Budowy w momencie protokolarnego przekazania Terenu Budowy (przewiduje się przekazanie Terenu Budowy nie później niż do dnia 31 grudnia 2024 r.” przy czym ze względu na trwające obecnie prace i roboty budowlane na Terenie Budowy, data powyższa może ulec przesunięciu, o którym będzie informowany na bieżąco Wykonawca; przesunięcie terminu przekazania Terenu Budowy przekraczające ww. przewidywany termin przekazania Terenu Budowy nie stanowi podstawy do kierowania jakichkolwiek roszczeń finansowych ani terminowych przez Wykonawcę, a Wykonawca skalkulował w ofercie ryzyko przesunięcia terminu przekazania Terenu Budowy”.

(wykonawcę etapu I – stan surowy otwarty) Wykonawca uzyska od Zamawiającego uprawnienia i kompetencje z tytułu rękojmi oraz gwarancji przysługujących Zamawiającemu w stosunku do poprzedniego wykonawcy i w tym zakresie będzie mógł kierować roszczenia do poprzedniego wykonawcy, co nie wyłącza ani nie umniejsza odpowiedzialności Wykonawcy co cały obiekt i przedmiot Kontraktu, z wyłączeniem odpowiedzialności z tytułu wad, usterek, awarii lub niezakończonych robót, usług poprzedniego wykonawcy, niemożliwych do wykrycia przy przejęciu terenu budowy, bądź będących ich następstwem.

„Wniosek Wykonawcy o zmianę treści Umowy winien być zgłoszony Zamawiającemu w terminie do 14 dni niezwłocznie od momentu wystąpienia przesłanek do zmian Umowy, określonych w ust. A pod rygorem uznania, że Wykonawca nie uznaje wystąpienia okoliczności, o których mowa w ust. A za wpływające na jakikolwiek termin umowny i zrzeka się uprawnienia do wysuwania jakichkolwiek roszczeń wobec Zamawiającego o wydłużenie jakichkolwiek terminów, uprawniając Zamawiającego do nałożenia kar umownych w przypadku przekroczenia terminów przez Wykonawcę (w takim przypadku przekroczenie terminów uznaje się za zawinione przez Wykonawcę”.

W drugim akapicie niniejszej klauzuli 10.1 skreśla się zdanie drugie jako niemające zastosowania. W pozostałych akapitach niniejszej klauzuli 10.1 (oraz w pkt. (a)) skreśla się wszelkie odniesienia do Odcinków, które nie mają zastosowania w niniejszym Kontrakcie. Na końcu niniejszej klauzuli 10.1 dodaje się następujący zapis: Przed wystąpieniem o wystawienie Świadectwa Przejęcia dla całości Robót, Wykonawca zobowiązany jest uzyskać pozwolenie na użytkowanie Robót, które zostanie dołączone do dokumentacji powykonawczej.

„Pomimo przekazania przez Zamawiającego zlecenia prawa opcji po zakładanym powyżej terminie o którym mowa w poprzedzającym akapicie w punktach 1.-9., Wykonawca zobowiązany będzie do jego realizacji zgodnie z wymaganiami Umowy i jej załączników oraz za cenę wynikającą z treści złożonej Oferty i Umowy, przy czym z możliwością wydłużenia terminu realizacji Umowy (Czasu na Ukończenie) oraz należnego Wykonawcy wynagrodzenia (Zatwierdzonej Kwoty Kontraktowej) ”.

W dniu 6 września 2024 r. do Prezesa Izby wpłynęła odpowiedź na odwołaniem w której Zamawiający oświadczył, że:

Odwołujący wskazał, że posiada interes we wniesieniu odwołania. Odwołujący podał, że jest podmiotem profesjonalnie działającym na rynku budowlanym, w tym w sektorze inwestycji realizowanych w trybie ustawy Pzp. Odwołujący wskazał, że jego zdaniem postanowienia zawarte w załączniku C do SWZ „Projektowane postanowienia umowy”, są niezgodne z ustawą Pzp i KC. Formułując postanowienia wzoru umowy Zamawiający zdaniem Odwołującego narusza podstawowe obowiązki inwestora (Zamawiającego) wynikające z umowy o roboty budowlane (art. 647 KC), m. in. w sposób wskazany szczegółowo w odwołaniu. Z uwagi na powyższe, skoro treść SWZ i wzoru Umowy narusza zasady określone ustawą Pzp oraz kodeksem cywilnym, Odwołujący wskazał, że ma interes w złożeniu odwołania i dążeniu do zmiany postanowień SWZ, jako że chciałby mieć możliwość złożenia oferty w postępowaniu prowadzonym przez Zamawiającego, a jeśli zostanie ona wybrana – chciałby mieć możliwość zawarcia prawidłowej i zgodnej z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa umowy z Zamawiającym.

Przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie Odwołującego w ustawowym terminie zgłosili wykonawcy: HOCHTIEF Polska S.A. z siedzibą w Warszawie i NDI S.A. z siedzibą w Sopocie. Strony nie zgłosiły opozycji, ani zastrzeżeń co do skuteczności przystąpienia tych wykonawców do postępowania odwoławczego po stronie Odwołującego. Izba postanowiła dopuścić wykonawców: HOCHTIEF Polska S.A. z siedzibą w Warszawie i NDI S.A. z siedzibą w Sopocie do udziału w postępowaniu odwoławczym po stronie Odwołującego.

Przystąpienia do postępowania odwoławczego po stronie Zamawiającego w ustawowym terminie nie zgłosił żaden wykonawca.

W dniu 13 września 2024 r. do Prezesa Izby wpłynęło pismo procesowe Odwołującego, w którym oświadczył on, że:

W dniu 20 września 2024 r. do Prezesa Izby wpłynęło pismo procesowe Odwołującego zatytułowane „Cofnięcie odwołania w części zarzutu nr 3 KIO Krakowskie Centrum Muzyki”, w którym Odwołujący oświadczył, że w związku z dokonaniem przez Zamawiającego zmiany Specyfikacji Warunków Zamówienia w dniu 19.09.2024 r., w której dokonał on zmiany postanowień umownych w sposób uwzględniający żądania Odwołującego wynikające z zarzutu nr 3 odwołania z dnia 23.08.2024 r. informuje, że nie podtrzymuje dalej zarzutu nr 3 odwołania z dnia 23.08.2024 r. i tym samym wnosi o umorzenie postępowania odwoławczego.

Wobec powyższego postępowanie odwoławcze należało umorzyć, stosownie do dyspozycji art. 522 ust. 3 ustawy Pzp.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 574 i 575 ustawy Prawo zamówień publicznych oraz § 9 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020 r. w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania (Dz. U. 2020 r. poz. 2437), z którego wynika, że koszty, o których mowa w § 5 pkt 2, znosi się wzajemnie, jeżeli przed otwarciem rozprawy zamawiający uwzględnił w części zarzuty przedstawione w odwołaniu i pozostałe zarzuty zostały przez odwołującego wycofane, a w postępowaniu odwoławczym po stronie zamawiającego nie przystąpił żaden wykonawca albo uczestnik postępowania odwoławczego, który przystąpił po stronie zamawiającego, nie wniósł sprzeciwu wobec uwzględnienia przez zamawiającego w części zarzutów przedstawionych w odwołaniu – w takim przypadku Izba orzeka o dokonaniu zwrotu odwołującemu z rachunku Urzędu kwoty uiszczonej tytułem wpisu.

Przewodnicząca:   ……………….

18