Sygn. akt: KIO 3027/23

WYROK

z dnia 30 października 2023 r.

Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:

Przewodniczący:   Ewa Sikorska

Protokolant:       Oskar Oksiński

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2023 roku w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 12 października 2023 r. przez wykonawcę KOMA Białystok Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Białymstoku, w postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego – Miasto Olsztyn – Zarząd Dróg, Zieleni i Transportu w Olsztynie

przy udziale wykonawcy Przedsiębiorstwo Utrzymania Czystości M. J. z siedzibą w Olsztynie, zgłaszającego przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego

orzeka:

i nakazuje zamawiającemu – Miastu Olsztyn – Zarządowi Dróg, Zieleni i Transportu w Olsztynie – w zakresie części II zamówienia (Rejon 2) – unieważnienie czynności wyboru najkorzystniejszej oferty, ponowne wezwanie wykonawcy Przedsiębiorstwo Utrzymania Czystości M. J. z siedzibą w Olsztynie do złożenia wyjaśnień w zakresie zaoferowanej ceny, ujawnienie pisma wykonawcy Przedsiębiorstwo Utrzymania Czystości M. J. z siedzibą w Olsztynie z dnia 19 września 2023 roku i jego udostępnienie wykonawcy KOMA Białystok Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Białymstoku i dokonanie ponownej oceny ofert,

Stosownie do art. 579 ust. 1 i 580 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2019 roku – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1605 ze zm.), na niniejszy wyrok, w terminie 14 dnia od dnia jego doręczenia, przysługuje skarga, za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej, do Sądu Okręgowego w Warszawie.

Sygn. akt: KIO 3027/23

Uzasadnienie

Zamawiający – Miasto Olsztyn – Zarząd Dróg, Zieleni i Transportu w Olsztynie – prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego, którego przedmiotem jest zimowe utrzymanie chodników, przejść dla pieszych i terenów poza pasami drogowymi w sezonie 2023/2024.

Postępowanie prowadzone jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 roku – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2023 roku, poz. 1605 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.z.p.

W dniu 12 października 2023 r. wykonawca KOMA Białystok Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Białymstoku (dalej: odwołujący) wniósł odwołanie wobec:

względnie:

względnie:

względnie:

Odwołujący zarzucił zamawiającemu naruszenie:

Ze względu na powyższe zarzuty, odwołujący wniósł o:

Czy były nałożone kary umowne na wykonawcę PUC M. J., Pawia 9, 11-041 Olsztyn? Jeśli tak, to należy przesłać pisma, z których wynikały przyczyny nałożenia tych kar na Wykonawcę PUC M. J., Pawia 9, 11-041 Olsztyn. Czy Zamawiający kierował pisemne zastrzeżenia do

Wykonawcy PUC M. J., Pawia 9, 11-041 Olsztyn dotyczące sposobu, jakości świadczonej usługi? Jeśli tak, to należy przesłać pisma zamawiającego oraz dokumenty złożone przez wykonawcę PUC M. J., Pawia 9, 11-041 Olsztyn w odpowiedzi na pismo.

Odwołujący podniósł, że jest legitymowany do wniesienia odwołania, stosownie do wymagań określonych w art. 505 ust. 1 ustawy P.z.p.. Odwołujący złożył w postępowaniu ofertę, która, sklasyfikowała się na 2 miejscu, po ofercie złożonej przez PUC. Na skutek niezgodnego z przepisami ustawy P.z.p. wyboru jako najkorzystniejszej oferty złożonej przez tego wykonawcę,

odwołujący został pozbawiony możliwości pozyskania i wykonania zamówienia. W przypadku uznania przez Krajową Izbę Odwoławczą zasadności odwołania, zamawiający będzie zobowiązany do ponownego badania i oceny ofert, a w konsekwencji odwołujący będzie miał możliwość uzyskania przedmiotowego zamówienia.

Pismem z dnia 12 października 2023 roku zamawiający zmienił zakres zaskarżonych czynności zawartych w odwołaniu wniesionym do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej z dnia dzisiejszego w taki sposób, że w miejsce czynności wymienionych w pkt 6 i 7 petitum odwołania, zaskarża:

Pismem z dnia 20 października 2023 roku Prezes Krajowej Izby Odwoławczej wezwał zamawiającego do: „przesłania do Krajowej Izby Odwoławczej odpowiedzi na odwołanie wraz z ustosunkowaniem się do zarzutów, żądań i wniosków dowodowych zawartych w odwołaniu oraz jednoczesnego przekazania odpisu odpowiedzi na odwołanie z załącznikami pełnomocnikowi odwołującego, w terminie do dnia 25 października 2023 roku, godz. 12.00.”

W odpowiedzi na odwołanie z dnia 25 października 2023 roku zamawiający wskazał, co następuje:

„W odpowiedzi na wezwanie Krajowej Izby Odwoławczej do ustosunkowania się do wniesionego odwołania w sprawie KIO 3027/23, Zamawiający oświadcza, że po zapoznaniu się z jego treścią nie znajduje podstaw do uwzględnienia wniesionego w sprawie odwołania i kwestionuje w całości zawarte tam ustalenia.

Odwołujący nie wykazał, by działania Zamawiającego były sprzeczne z prawem. Wykonawca, którego oferta została wybrana w postępowaniu w szczególności wykazał, że prawidłowo dokonał kalkulacji ceny ofertowej a ocena jego wyjaśnień nastąpiła również z uwzględnieniem faktu, że wybrany wykonawca od wielu lat świadczy usługi objęte przedmiotem zamówienia, w tym także na rzecz Zamawiającego. Wybrany wykonawca złożył wymagane w

SWZ dokumenty na potwierdzenie spełnienia warunków udziału w postępowaniu, a dokonane oświadczenie, w zakresie tzw. self cleaning - w kontekście rozstrzygnięcia zapadłego w sprawie KIO 3090/20 z odwołania wniesionego przez wykonawcę, którego oferta została wybrana w niniejszym postępowaniu - miało poboczne znaczenie w prowadzonym postępowaniu. Jednocześnie dane tam zawarte spełniały przesłanki do uznania przedłożonych dokumentów, za zawierające tajemnicę przedsiębiorstwa. W tym stanie rzeczy Zamawiający wnosi o oddalenie wniesionego odwołania w całości.

Jednocześnie oświadczam, że niniejsze pismo zostało przesłane Pełnomocnikowi Odwołującego.”

Do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego przystąpił wykonawca Przedsiębiorstwo Utrzymania Czystości M. J. z siedzibą w Olsztynie. Przystępujący w piśmie procesowym z dnia 26 października 2023 roku wniósł o:

Izba ustaliła, co następuje:

Zamawiający prowadzi postępowanie na zimowe utrzymanie chodników, przejść dla pieszych i terenów poza pasami drogowymi w sezonie 2023/2024.

Zamówienie udzielane jest w trybie podstawowym na podstawie: art. 275 pkt 2 ustawy P.z.p..

Zamawiający w rozdz. VII SWZ przewidział następujące przesłanki wykluczenia wykonawców w postępowania o udzielenie zamówienia publicznego:

Dowód: specyfikacja warunków zamówienia

W terminie składania ofert, na cześć II, wpłynęły oferty dwóch wykonawców, z następującymi cenami brutto:

Dowód: protokół postępowania

Zamawiający poinformował, że przeznaczył na realizację zamówienia 935 000,00 zł brutto.

Dowód: informacja z otwarcia ofert z 4 września 2023 roku

Zamawiający pismem z dnia 09 września 2023 r. wezwał przystępującego do złożenia m.in. JEDZ-a oraz podmiotowych środków dowodowych.

Dowód: pismo z dnia 9 września 2023 roku

Przystępujący, w odpowiedzi na wezwanie złożył wymagane dokumenty. Z JEDZ z części C wynikało, że wykonawca znajdował się w sytuacji, w której wcześniejsza umowa w sprawie zamówienia publicznego, wcześniejsza umowa z podmiotem zamawiającym lub

wcześniejsza umowa w sprawie koncesji została rozwiązana przed czasem, lub w której nałożone zostało odszkodowanie bądź inne porównywalne sankcje w związku z tą wcześniejszą umową. Jednocześnie wykonawca poinformował, że przedsięwziął środki mające na celu samooczyszczenie i poinformował, że szczegóły opisane są w załączniku do JEDZ – w piśmie z dnia 19 września 2023 r. objęte tajemnicą przedsiębiorstwa.

Dowód: JEDZ złożony przez przystępującego

Uzasadniając zastrzeżenie tajemnicy przedsiębiorstwa przystępujący wskazał, co następuje:

Przyjmuje się, że informacja ma charakter technologiczny, techniczny, jeśli dotyczy sposobów wytwarzania, formuł chemicznych, wzorów i metod działania. Za informację organizacyjną przyjmuje się całokształt doświadczeń i wiadomości przydatnych do prowadzenia przedsiębiorstwa, posiadających wartość gospodarczą. Po drugie – informacje nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób. Po trzecie - uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nią podjął w stosunku do niej niezbędne działania w celu zachowania poufności. Tym samym, sferą tajemnicy można objąć tylko takie informacje, które są znane jedynie poszczególnym osobom lub określonej grupie osób. Obszar ten nie może się rozciągać na informacje powszechnie znane lub te, o których treści każdy zainteresowany może się legalnie dowiedzieć.

[Informacje mają charakter organizacyjny, posiadają wartość gospodarczą]

Informacje te, są niezwykle istotne z punktu widzenia funkcjonowania Wykonawcy i posiadają istotną wartość gospodarczą, a jej ujawnienie zagraża interesom Wykonawcy, może doprowadzić do ich powielenia lub rozpowszechnienia przez innych oferentów i utraty znacznej ilości przychodów Wykonawcy. Zatem zastrzeżone informacje mają charakter organizacyjny oraz posiadającą dla Wykonawcy znaczną wartość gospodarczą, stanowiąc o jego pozycji na rynku.

[Informacje nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób]

[Uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nią podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności]

podjął niezbędne działania w celu zachowania poufności poprzez niniejsze zastrzeżenie. Co więcej zastrzeżenie tajemnicy przedsiębiorstwa należy uznać za prawidłowe, bowiem zostało dokonane w momencie składania pisma z 19 września 2023 r., jak również w tym samym czasie uzasadniono dokonanie tego typu czynności. Działaniami podjętymi przez Wykonawcę spełniającymi trzeci ustawowy warunek było również zawarcie umów o poufności z współpracownikami, jak również przedmiotowe zastrzeżenie.

Dowód: pismo z 19 września 2023 roku

W dniu 18 września 2023 roku zamawiający wezwał przystępującego do złożenia wyjaśnień pismem następującej treści:

Na podstawie art. 224 ust. 1 w związku z art. 224 ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp zawiadamiamy, iż cena oferty złożonej w postępowaniu na realizację zadania pn.: „Zimowe utrzymanie chodników, przejść dla pieszych i terenów poza pasami drogowymi w sezonie 2023/2024" Część Il wydaje się rażąco niska w stosunku do przedmiotu i wartości zamówienia oraz budzi wątpliwości zamawiającego, co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi przez zamawiającego.

Wobec powyższego, Zamawiający żąda wyjaśnień, w tym złożenie dowodów, dotyczących wyliczenia ceny oferty w szczególności w zakresie:

usług albo związanych z realizacją robót budowlanych;

wykonawcę;

ustalenia ceny nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę albo minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o

minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r. poz. 2207) lub przepisów odrębnych właściwych dla spraw, z którymi związane jest realizowane zamówienie;

dotyczących pomocy publicznej;

obowiązującymi w miejscu, w którym realizowane jest zamówienie.

Wyjaśnienia należy złożyć w terminie do dnia 21.09.2023 r.

Zgodnie z art. 224 ust. 6 Pzp, Zamawiający odrzuci ofertę wykonawcy, który nie udzielił wyjaśnień w wyznaczonym terminie lub jeżeli złożone wyjaśnienia wraz dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny.

Dowód: pismo zamawiającego z 18 września 2023 roku

W odpowiedzi na wskazane wyżej pismo przystępujący pismem z dnia 21 września 2023 roku udzielił następującej odpowiedzi:

Działając w imieniu własnym w odniesieniu do wezwania Zarządu Dróg, Zieleni i Transportu w Olsztynie wskazuję, że zaoferowana cena 643565,00 złotych brutto oferty obejmuje wszelkie koszty niezbędne do prawidłowego utrzymania chodników, przejść dla pieszych i terenów poza pasami drogowymi w sezonie zimowym 2023/2024 zgodnie z wymogami zamówienia określonymi w Specyfikacji Warunków Zamówienia, w tym Opisie Przedmiotu Zamówienia, Standardach Zimowego Utrzymania Ulic i Wzorze umowy. Cena oferty wynika przede wszystkim z posiadania własnego zaplecza technicznoorganizacyjnego, preferencyjnych cen piasku (1), wykonania zamówienia własnymi siłami (własnym zapleczem osobowym) oraz osobistej realizacji zamówienia (2), sposobu realizacji zamówienia (3), doświadczenia w realizacji zimowego utrzymania na rzecz ZDZiT w poprzednich latach i niskiej marży Wykonawcy (4).

1. WŁASNE ZAPLECZE TECHNICZNO-ORGANIZACYJNE, PREFERENCYJNE CENY PIASKU

• ciągnik ISEKI TXG 237 (1 sztuka)

Dowód:

Dodatkowo Wykonawca jeszcze przed rozpoczęciem sezonu zimowego 2023/2024 nabył 233 tony piasku do posypywania nawierzchni wymaganego w SWZ po preferencyjnej cenie (15 zł netto za 1 tonę, cena uwzględnia wynegocjowany 15% rabat). Co więcej w przypadku

zwiększonego zapotrzebowania na piasek Wykonawca uzyskał zapewnienie, iż cena ta zostanie utrzymana w sezonie zimowym 2023-2024, otrzymując ofertę dostawcy.

Dowód:

Wykonawca zamierza wykonać przedmiot zamówienia przy wykorzystaniu własnego personelu, posiadającego wieloletnie doświadczenie przy realizacji usług związanych z zimowym utrzymaniem miasta.

Wykonawca do realizacji zamówienia zamierza wyznaczyć 18 pracowników, w systemie rotacyjnym. Bazując na dotychczasowym doświadczeniu Wykonawcy, do standardowej realizacji zlecenia Zamawiającego obejmującego najczęściej występujące prace zlecane łącznie tj.:

zimy lub innych nieprzewidzianych zdarzeń, Wykonawca posiada rezerwę finansową (5%), która może być wykorzystana w celu zwiększenia zaplecza osobowego.

Dowód:

zamówienia. Stosownie do treści art. 1 ust. 1b lit. a i b ustawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę przewidziane treścią ustawy obowiązki w zakresie ustalenia i wypłaty minimalnego wynagrodzenia godzinowego, oprócz pracownika, dotyczą jedynie (a) osoby fizycznej wykonującej działalność gospodarczą zarejestrowaną w Rzeczypospolitej Polskiej albo w państwie niebędącym państwem członkowskim Unii Europejskiej lub państwem Europejskiego Obszaru Gospodarczego, niezatrudniającej pracowników lub niezawierającej umów ze zleceniobiorcami albo (b) osoby fizycznej niewykonującej działalności gospodarczej, która przyjmuje zlecenie lub świadczy usługi na podstawie umów zlecenia lub umowy o świadczenie usług, na rzecz przedsiębiorcy albo na rzecz innej jednostki organizacyjnej, w ramach prowadzonej przez te podmioty działalności. Zakres osób prowadzących działalność gospodarczą, do których mają zastosowanie przepisy ustawy dotyczące obowiązku zapewnienia minimalnej stawki godzinowej, został zatem ograniczony podmiotowo wyłącznie do osób fizycznych niezatrudniających pracowników lub zleceniobiorców. Wobec powyższego, Wykonawca jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą i zatrudniająca pracowników nie podlega przepisom ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę.

Realizowanie usług w bliskiej odległości pozwala zoptymalizować koszty związane z rotacyjnym systemem zarządzania pracownikami i ich przewozem, wywozem oraz logistyką materiałów i sprzętu. Koszty związane z przejazdem oraz wywozem i dowozem materiałów i sprzętu rozłożą się na zamówienia realizowane w tym samym czasie. Pozwoli to zoptymalizować koszty oraz czas niezbędny na ich wykonanie.

4. NISKA MARŻA WYKONAWCY I DOŚWIADCZENIE WYKONAWCY W REALIZACJI PRAC ZWIĄZANYCH Z ZIMOWYM UTRZYMANIEM MIASTA

Wykonawca w sezonach 2021-2023 realizował tożsame usługi na rzecz ZDZiT w Olsztynie. Przygotowując ofertę, Wykonawca zaktualizował ceny jednostkowe, podwyższając je proporcjonalnie.

Przystępujący w wyjaśnieniach zamieścił tabelę, w której porównał ceny jednostkowe zaoferowane w aktualnym postępowaniu z cenami, według których realizowana była tożsama umowa w latach 2021-2023 i stwierdził, iż wzrosły one o 19% (odśnieżenie i posypanie piaskiem 1 mb chodnika, odśnieżenie i posypanie piaskiem 1 m2 ciągu pieszorowerowego oraz schodów na terenach poza pasami drogowymi), 11% (odśnieżenie 1 mb chodnika, odśnieżenie 1 m2 ciągu pieszorowerowego oraz schodów na terenach poza pasami drogowymi), 73% (posypanie piaskiem 1 mb chodnika, posypanie piaskiem 1 m2 ciągu pieszo-rowerowego oraz schodów na terenach poza pasami drogowymi (posypanie piaskiem 1 mb, chodnika, posypanie piaskiem 1 m2 ciągu pieszo-rowerowego oraz schodów na terenach poza pasami drogowymi), 250% (odśnieżenie i posypanie piaskiem 1 szt. przejścia dla pieszych, odśnieżenie 1 szt. przejścia dla pieszych, posypanie piaskiem 1 szt. przejścia dla pieszych).

Dodatkowo, bazując na doświadczeniu przy realizacji tożsamej umowy, przystępujący wskazał, że obliczył następujący koszt 1 zlecenia (z uwzględnieniem prac zlecanych łącznie):

oraz schodów na terenach poza pasami drogowymi: wartość 1 zlecenia w aktualnej ofercie: 20805,25, wartość 1 zlecenia w latach 2021-2023: 17146,61, różnica w wartości 1 zlecenia: 21%,

W dalszej części wyjaśnień przystępujący wskazał, co następuje:

Dowód: pismo z 21 września 2023 roku

Zamawiający postawił w Rozdziale VIII SWZ warunek udziału w postępowaniu w brzmieniu:

„O udzielenie zamówienia mogą ubiegać się wykonawcy, którzy spełniają warunki udziału w postępowaniu dotyczące zdolności technicznej lub zawodowej. W tym zakresie zamawiający wymaga, aby wykonawca wykazał, że: (…)

Dowód: specyfikacja warunków zamówienia

W odpowiedzi na pytanie drugie do SWZ z dnia 29 sierpnia 2023 roku zamawiający stwierdził, że dopuszcza użycie samochodów dostawczych jako nośnika np. pługów odśnieżnych przy zachowaniu warunków opisanych w załączniku minimalne wymagania sprzętowe.

Dowód: pismo z dnia 29 sierpnia 2023 roku

Przystępujący na potwierdzenie spełniania warunku udziału w postepowaniu, na wezwanie zamawiającego, złożył wykaz sprzętu (załącznik nr 11 do SWZ), z którego wynika, że na potwierdzenie spełniania warunku posiadania pojazdów o masie całkowitej nie przekraczającej 3,3 Mg (nośników mechanicznych, do których umieszczany będzie sprzęt, o którym mowa powyżej od b-d) wykazał, że dysponuje:

Dowód: wykaz sprzętu przystępującego

W dniu 2 października 2023 roku zamawiający poinformował o wyborze jako najkorzystniejszej w zakresie II części (rejon 2) oferty złożonej przez przystępującego.

Dowód: informacja o wyborze najkorzystniejszej oferty z 2 października 2023 roku

Izba zważyła, co następuje:

Odwołanie jest zasadne w zakresie określonym w punkcie 1 sentencji niniejszego orzeczenia.

W pozostałym zakresie odwołanie jest niezasadne i podlega oddaleniu.

W pierwszej kolejności Izba stwierdziła, że odwołujący jest uprawniony do korzystania ze środków ochrony prawnej w rozumieniu art. 505 ust. 1 ustawy P.z.p. Okoliczność ta nie była pomiędzy stronami sporna.

Izba uznała za częściowo uzasadniony zarzut naruszenia art. 226 ust. 1 pkt 8 w związku z 224 ust. 5 i 6 ustawy P.z.p. poprzez zaniechanie odrzucenia oferty przystępującego, pomimo że wykonawca ten nie sprostał ciążącemu na nim obowiązkowi udowodnienia, że zaproponowana przez niego cena nie jest rażąco niska.

Zgodnie z art. 224 ust. 1 ustawy P.z.p., jeżeli zaoferowana cena lub koszt, lub ich istotne części składowe, wydają się rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia lub budzą wątpliwości zamawiającego co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi w dokumentach zamówienia lub wynikającymi z wyjaśnień, zamawiający żąda od wykonawcy wyjaśnień, w tym złożenia dowodów w zakresie wyliczenia ceny lub kosztu, lub ich istotnych części składowych. Stosownie do ust. 5, obowiązek wykazania, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny lub kosztu spoczywa na wykonawcy. Natomiast w myśl ust. 6, odrzuceniu, jako oferta z rażąco niską ceną lub kosztem, podlega oferta wykonawcy, który nie udzielił wyjaśnień w wyznaczonym terminie, lub jeżeli złożone

wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny lub kosztu. W myśl art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy P.z.p, zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli zawiera rażąco niską cenę lub koszt w stosunku do przedmiotu zamówienia.

W ocenie Izby, treść wyjaśnień ceny złożonych przez przystępującego w dniu 21 września 2023 r. nie potwierdza realności zaoferowanej przez ten podmiot ceny za wykonanie przedmiotu zamówienia.

Przystępujący, w odpowiedzi na wezwanie zamawiającego, wskazał okoliczności, które w jego ocenie wpływają na obniżenie ceny, tj. posiadanie własnego zaplecza technicznoorganizacyjnego, preferencyjne ceny piasku, wykonanie zamówienia własnymi siłami (własnym zapleczem osobowym) oraz osobista realizacja zamówienia, sposób realizacji zamówienia, doświadczenie w realizacji zimowego utrzymania na rzecz ZDZiT w poprzednich latach i niska marża wykonawcy. Przystępujący jednakże nie wykazał, o ile umożliwiły mu one obniżenie ceny oferty. Podkreślić należy, że wykonawca wezwany do wyjaśnień zobowiązany jest do przedstawienia zarówno okoliczności, które umożliwiły mu obniżenie cenę oferty, jak i wskazać konkretne wartości, o jakie mógł dzięki temu obniżyć cenę w stosunku do poziomu rynkowego/oszacowanego przez zamawiającego, i przedstawić dowody na poparcie ponoszonych przez niego kosztów.

Przystępujący w wyjaśnieniach określił liczbę pracowników, jakich zamierza skierować do realizacji zadania oraz oświadczył, że zatrudnia wszystkich pracowników dedykowanych do realizacji zamówień publicznych w oparciu o umowy o pracę, zgodne z przepisami prawa pracy, w tym przepisami dot. minimalnego wynagrodzenia za pracę albo minimalnej stawki godzinowej. Przystępujący w żaden sposób nie wykazał jednak wysokości zarobków pracowników zatrudnionych w swoim przedsiębiorstwie, jak również nie przedstawił w tym zakresie żadnych dowodów. Dowodami takimi mogą być np. zawarte umowy, dokumenty płacowe, a w sytuacji, gdy pracownicy dopiero mają być zatrudnieni – złożone oferty. Nie wiadomo zatem, czy przystępujący gwarantuje pracownikom wynagrodzenie nie niższe niż obowiązujące najniższe wynagrodzenie. Przystępujący stwierdził co prawda, że stale świadczy usługi na rzecz zamawiającego, a umowy zawierane przez przystępującego z pracownikami były wielokrotnie przez zamawiającego kontrolowane i są w jego posiadaniu, a każda z kontroli przebiegała bez zarzutów, niemniej jednak tego rodzaju wyjaśnienia, bez załączenia dowodów na ich poparcie, nie mogą zostać uznane za wystarczające w sytuacji, gdy czynności zamawiającego podlegają kontroli ze strony innych wykonawców biorących udział w postępowaniu, którzy winni mieć

dostęp do dokumentów, na podstawie których zamawiający dokonuje oceny złożonych wyjaśnień.

Jedynym dowodem, jaki złożył przystępujący, była oferta na zakup piasku. Koszt piasku jest to zresztą jedyny koszt, jaki wykazał przystępujący. Podkreślenia wymaga, że na przedmiot zamówienia składa się szereg czynności i oraz innych kosztów, mających charakter cenotwórczy, takich jak koszty zatrudnienia pracowników, koszty paliwa do pojazdów, za pomocą których wykonawca realizuje zamówienie itp. Koszt piasku jest jedynie jednym z kosztów ponoszonych przez wykonawcę i złożenie dowodu jedynie w tym zakresie należy uznać za niewystarczające.

Odnosząc się do zawartej w wyjaśnieniach informacji, że przystępujący w sezonach 2021-2023 realizował tożsame usługi na rzecz ZDZiT w Olsztynie i – przygotowując ofertę – zaktualizował ceny jednostkowe, podwyższając je proporcjonalnie, Izba wskazuje, że przystępujący nie wykazał, w jaki sposób ustalił wysokość wskaźnika proporcjonalności przy aktualizacji cen w poszczególnych czynnościach objętych przedmiotem zamówienia.

Powyższe stanowisko zostało potwierdzone przez Krajową Izbę Odwoławczą na tle uprzednio obowiązującego art. 90 ustawy Prawo zamówień publicznych z 2004 r., które pozostaje aktualne również na tle aktualnie obowiązującego brzmienia przepisu art. 224 ustawy P.z.p. z 2019 r., m.in. w wyroku z dnia 10 listopada 2017 r. KIO 2256/17, zgodnie z którym „To na wykonawcy spoczywa obowiązek dowiedzenia, że zaoferowana przez niego cena nie jest rażąco niska. Dlatego wykonawca musi przedstawić konkretne przyczyny zaoferowania niskiej ceny i poprzeć te wyjaśnienia stosownymi dowodami, co wynika z zacytowanego wyżej art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 9339 ze zm.)". Analogicznie wypowiedziała się Izba w wyroku z dnia 31 października 2016 r. KIO 1903/16: "Według normy zawartej w art. 90 ust. 2 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (tej. Dz. U. z 2017 r. poz. 1579 ze zm.) obowiązek wykazania, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny, spoczywa na wykonawcy”.

Przystępujący zobowiązany był zatem do udowodnienia, iż zaoferowana cena ma charakter realny, znajduje odzwierciedlenie w nakładach, które należy ponieść na zrealizowanie przedmiotu zamówienia oraz, iż zachodzą po stronie tego wykonawcy obiektywne czynniki, które umożliwiają obniżenie ceny oferty do zaoferowanego poziomu. Przystępujący powinien był przedstawić wyjaśnienia konkretne i wyczerpujące, wraz z dołączeniem dowodów na potwierdzenie podnoszonych twierdzeń i wskazywanych wartości. Złożone przez

przystępującego wyjaśnienia pozwalają na stwierdzenie, że podmiot ten nie sprostał obowiązkowi wykazania, że cena została wyszacowana prawidłowo.

Izba, uznając argumentację podniesioną w odwołaniu za słuszną, uznała jednakże, że nakazywanie zamawiającemu, by odrzucił ofertę przystępującego na tym etapie postępowania, byłoby przedwczesne. Wskazać należy, że – co do zasady – wezwanie do złożenia wyjaśnień w zakresie zaoferowanej ceny powinno mieć miejsce jeden raz wobec danego wykonawcy, niemniej jednak z ugruntowanego w tym zakresie orzecznictwa Krajowej Izby Odwoławczej wynika, że wystosowanie ponownego wezwania do tego samego wykonawcy jest możliwe w sytuacji, gdy w pierwotnym wezwaniu zamawiający nie doprecyzował, jakie informacje i dotyczące jakich kosztów wykonawca powinien w szczególności przedstawić. Jak wskazała Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku z dnia 18 lutego 2016 roku sygn. akt KIO 150/16, powtórzenie wezwania do złożenia wyjaśnień musi wynikać z obiektywnych okoliczności uzasadniających uszczegółowienie wyjaśnień złożonych przez wykonawcę na pierwsze wezwanie zamawiającego. Przyjąć zatem należy, że uzasadnieniem do skierowania kolejnego wezwania w trybie art. 90 ust. 1 P.z.p., może być np. konieczność rozwinięcia lub uszczegółowienia wyjaśnień już złożonych przez wykonawcę na pierwsze wezwanie, sformułowane przez zamawiającego w sposób ogólny, oparty na literalnym brzmieniu przepisu, co w praktyce zdarza się bardzo często.

Analizując treść wezwania z dnia 18 września 2023 roku Izba doszła do przekonania, że wezwanie to jest zbyt ogólne, by wykonawca mógł powziąć wystarczającą wiedzę, jakie w szczególności obszary zamówienia interesują zamawiającego pod względem dokonanej wyceny. Treść wezwania ogranicza się do przytoczenia treści przepisu art. 224 ust. 4 ustawy P.z.p. Podkreślić należy, że wezwanie nie może być ogólnikowe. Zamawiający powinien wskazać, elementy oferty, które mają zostać przez wykonawcę wyjaśnione i dowiedzione. Takie działanie wynika z art. 224 ust. 1 ustawy P.z.p., który wymaga, aby zamawiający zwrócił się o udzielenie wyjaśnień, w tym złożenie dowodów, dotyczących wyliczenia ceny lub kosztu. Trudno bowiem oczekiwać od wykonawcy składania wyjaśnień i przedstawiania dowodów, w sytuacji, gdy zamawiający w wezwaniu nie wskazał elementów dotyczących wyliczenia ceny lub kosztu, które wydają się rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia i budzą wątpliwości zamawiającego co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi przez zamawiającego lub wynikającymi z odrębnych przepisów.

Wskazując na powyższe Izba stwierdziła, że koniecznym jest ponowne wezwanie przystępującego do złożenia wyjaśnień w kwestii zaoferowanej przez niego ceny, w tym

doprecyzowanie obszarów, które budzą wątpliwości zamawiającego, oraz do przedstawienia dowodów potwierdzających prawidłowe wyliczenie ceny oferty.

Izba uznała za zasadne:

Izba wskazuje, że jedną z zasad udzielania zamówień publicznych, zawartą w art. 18 ust. 1 ustawy P.z.p., jest jawność postępowania o udzielenie zamówienia. Zasada ta gwarantuje transparentność prowadzonego postępowania i pozwala na urzeczywistnienie zasad uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. Odstępstwo od tej zasady, zgodnie z art. 18 ust. 3 ustawy P.z.p., może zostać ograniczone tylko w przypadkach określonych w ustawie.

Stosownie do art. 18 ust. 3 ustawy P.z.p., nie ujawnia się informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1913), jeżeli wykonawca, wraz z przekazaniem takich informacji, zastrzegł, że nie mogą być one udostępniane oraz wykazał, że zastrzeżone informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Wykonawca nie może zastrzec informacji, o których mowa w art. 222 ust. 5.

Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2019 roku, poz. 1010 ze zm.), przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności.

Tym samym, określone informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, jeżeli spełniają łącznie trzy warunki:

Powyższe zostało potwierdzone wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2000 r. (I CKN 304/00).

Ciężar udowodnienia, że zastrzeżone informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa spoczywa na wykonawcy, który takiego zastrzeżenia dokonuje.

Przedsiębiorca ma obowiązek podjęcia działań, które zgodnie z wiedzą i doświadczeniem zapewnią ochronę informacji przed upowszechnieniem, czy - ściślej mówiąc -ujawnieniem. Ocena ma być dokonana ex ante, a nie ex post. Działanie przedsiębiorcy musi doprowadzić do powstania warunków stwarzających duże prawdopodobieństwo, że informacja pozostanie nieujawniona. Tak więc, dopóki sam przedsiębiorca, nie podejmie działań bezpośrednio zmierzających do zachowania danych informacji w poufności, nie można mówić o tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

W ocenie Izby, o ile przystępujący wykazał, że w stosunku do zastrzeżonych przez niego informacji zachodzą dwie pierwsze przesłanki uzasadniających dokonanie takiego zastrzeżenia (tj. informacje mają charakter organizacyjny, posiadają wartość gospodarczą, nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób), o tyle nie wykazał zaistnienia przesłanki trzeciej, tj. podjęcia działań w celu zachowania ich poufności. Przystępujący w treści pisma wskazał, iż podjął takie działania dokonując zastrzeżenia oraz zawarł umowy o poufności z współpracownikami.

Odnosząc się do powyższego, w pierwszej kolejności Izba wskazuje, że zastrzeżenie dokonywane na podstawie art. 18 ust. 3 ustawy P.z.p. nie może być zrównywane z działaniami podjętymi na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Działania podjęte na podstawie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji są bowiem działaniami, które dany podmiot obowiązany jest podjąć wcześniej, przed dokonaniem zastrzeżenia na podstawie

art. 18 ust. 3 ustawy P.z.p. Zastrzeżenie dokonywane na podstawie art. 18 ust. 3 ustawy P.z.p. ma już bowiem charakter jedynie techniczny, mający na celu poinformowanie zamawiającego, że dane informacje stanowią jego tajemnicę przedsiębiorstwa, bowiem podjęto w stosunku do nich działania mające na celu utrzymanie ich poufności.

Jeśli chodzi natomiast o umowy o poufności, jest to czynność, która może zostać uznana za działanie w celu zachowania poufności zastrzeganych informacji, niemniej jednak przystępujący nie udowodnił, że takie umowy w istocie zawarł. Przystępujący nie złożył żadnych dowodów, w szczególności kopii zawartych umów, w celu wykazania, że takie działania zostały przez niego rzeczywiście podjęte.

Izba stoi na stanowisku, iż użyte przez ustawodawcę w art. 18 ust. 3 ustawy P.z.p. sformułowanie zobowiązujące wykonawcę do „wykazania”, że zastrzeżone informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa należy rozumieć jako obowiązek „dowiedzenia”, że informacje te mają właśnie taki charakter. Podkreślić należy, że jawność postępowania jest zasadą postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, czyli ma ona pierwszorzędne znaczenie na wszystkich etapach postępowania. Wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione i udowodnione. Złożenie ogólnych i gołosłownych wyjaśnień, bez wskazania konkretnych dowodów, nie może być podstawą do jej ograniczenia.

Stanowisko Izby wyrażone w wyroku stanowi kontynuację ugruntowanej linii orzeczniczej Krajowej Izby Odwoławczej. I tak, zgodnie z wyrokiem z dnia 13 marca 2018 r., sygn. akt: KIO 315/18, zasadność dokonania zastrzeżenia powinna być dokonywana na podstawie podanych przez danego wykonawcę argumentów, a nie samego charakteru zastrzeżonych informacji. Taka argumentacja winna być poparta dowodami, gdyż wykazanie z tym się niewątpliwie wiąże. Z kolei w wyroku z 10 marca 2016 r., sygn. akt: KIO 223/16, KIO 224/16, KIO 225/16, KIO 228/16 Izba wskazała, że dla prawidłowego wykazania, o którym mowa przepisie art. 8 ust. 3 ustawy P.z.p., nie wystarczą jedynie gołosłowne i ogólnikowe twierdzenia, bez odniesienia się do konkretnych faktów, działań itd.

Tym samym Izba uznała za nieprawidłową czynność zamawiającego, polegającą na zaniechaniu ujawnienia zastrzeżonego przez przystępującego pisma z dnia 19 września 2023 roku i uznała odwołanie w tym zakresie za zasadne oraz nakazała zamawiającemu ujawnienie przedmiotowego pisma i jego udostępnienie odwołującemu.

Jednocześnie Izba uznała za nieuzasadniony zarzut naruszenia art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z art. 109 ust. 1 pkt 5, 7 i 8 ustawy P.z.p. poprzez zaniechanie odrzucenia oferty

przystępującego podlegającego wykluczeniu ze względu na wypełnienie czynów nierzetelnego wykonawcy, o których mowa w art. 109 ust. 1 pkt 5 i 7 ustawy P.z.p. Odwołujący uzasadniał wskazany zarzut przede wszystkim okolicznością, iż zamawiający nie przekazał mu treści pisma z dnia 19 września 2023 roku, w którym – jak zakładał – przystępujący zawarł informacje dotyczące dokonanego przez niego self-cleaningu. Odwołujący podniósł także, że przystępujący nie dokonał skutecznego samooczyszczenia i powinien zostać wykluczony z postępowania, na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 8 ustawy P.z.p. w związku z rozdziałem VII pkt 4 SWZ, ale także na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 7 ustawy P.z.p. w związku z rozdziałem VII pkt 3 SWZ, art. 109 ust. 1 pkt 5 ustawy P.z.p. w związku z rozdziałem VII pkt 2 SWZ.

Izba wskazuje, że zarzut należy uznać za przedwczesny, a – tym samym – podlegający oddaleniu. W związku z tym, że Izba uwzględniła zarzuty odwołania dotyczące nieuprawnionego utajnienia przez zamawiającego treści pisma z dnia 19 września 2023 roku i nakazała zamawiającemu unieważnienie czynności wyboru najkorzystniejszej oferty oraz ujawnienie przedmiotowego pisma, odwołujący będzie uprawniony do ewentualnego podniesienia zarzutów w tym zakresie po otrzymaniu pisma z dnia 19 września 2023 roku.

Izba uznała za niezasadne zarzuty naruszenia: art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z art. 109 ust. 1 pkt 8 ustawy P.z.p. poprzez zaniechanie odrzucenia oferty wykonawcy PUC podlegającego wykluczeniu z tego powodu, że wprowadził od w błąd zamawiającego co do spełniania warunku udziału w postępowaniu, o którym mowa w rozdziale VIII pkt 1 ppkt 2 lit. a SWZ oraz art. 128 ust. 1 ustawy P.z.p. poprzez zaniechanie wezwania wykonawcy PUC do złożenia wykazu sprzętu spełniającego warunek określony w rozdziale VIII pkt 1 ppkt 2 lit. a SWZ, gdyż pojazdy Volkswagen, przedstawione w wykazie usług (pkt 4-6 wykazu w wierszu pierwszym) składanym na wezwanie zamawiającego z art. 126 ust. 1 ustawy P.z.p. nie spełniają warunku udziału w postępowaniu.

Odwołujący podniósł, że przystępujący, w celu wykazania spełniania warunku udziału w postępowaniu, o którym mowa w rozdziale VIII pkt 1 ppkt 2 lit. a SWZ, wskazał następujące pojazdy: Volkswagen 3000 kg x 1 szt. Volkswagen 2350 kg x 1 szt. Volkswagen 2205 kg x 1 szt. 3. W ocenie odwołującego pojazdy te nie są nośnikami mechanicznymi, do których można podłączyć sprzęt, taki jak pług, szczotkę obrotową mechaniczną lub posypywarkę. Wskazane Volkswageny to busy/vany, które nie służą do odśnieżania. Odwołujący w pierwszej kolejności stwierdził, że wskazując w wykazie sprzętu 3 pojazdy Volkswagen, jako pojazdy, do których da się podłączyć sprzęt taki, jak pług, szczotka obrotowa lub posypywarka, wykonawca dopuścił się zamierzonego działania lub rażącego niedbalstwa, czym wprowadził zamawiającego w błąd przy

przedstawianiu informacji, że spełnia warunki udziału w postępowaniu (za co podlega wykluczeniu na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 8 ustawy P.z.p. w związku z Rozdział VII pkt 4 SWZ. Odwołujący z ostrożności podniósł zarzut ewentualny w postaci niespełniania przez przystępującego warunku udziału w postępowaniu w zakresie posiadania wymaganego sprzętu, o którym mowa w Rozdziale VIII SWZ, a zaniechaniem zamawiającego było zaniechanie wezwania wykonawcy na podstawie art. 128 ust. 1 ustawy P.z.p. do złożenia wykazu sprzętu spełniającego warunki udziału w postępowaniu bądź przynajmniej wezwania tego wykonawcy do wyjaśnienia wątpliwości (na podstawie art. 128 ust. 4 ustawy P.z.p.), czy pojazdy Volkswagen wymienione w wykazie sprzętu mają możliwość umieszczenia pługu lemieszowego, szczotki obrotowej oraz posypywarki mechanicznej.

Jako dowody na poparcie powyższych zarzutów odwołujący złożył do akt sprawy zdjęcia samochodów wskazanych przez przystępującego, z których to zdjęć wynika, że samochody te nie są wyposażone w elementy umożliwiające umieszczenie na nich pługu lemieszowego, szczotki obrotowej oraz posypywarki mechanicznej.

Na rozprawie przed Krajową Izbą Odwoławczą przystępujący podniósł, że dodatkowe wyposażenie montowane jest na pojazdach w okresie zimowym, natomiast zdjęcia złożone przez odwołującego zostały wykonane w okresie letnim. Przystępujący złożył do akt sprawy oświadczenie serwisu Pitstop Servis s.c., że pojazdy volkswagen zaoferowane przez przystępującego mogą pełnić funkcję nośnika mechanicznego.

W ocenie Izby odwołujący nie wykazał zasadności podniesionych zarzutów. Okoliczność, że zamawiający dopuścił możliwość wykorzystania samochodów dostawczych jako nośników mechanicznych wynikała z treści odpowiedzi na pytanie 2 z dnia 29 sierpnia 2023 roku. Odwołujący nie wykazał, że pojazdy należące do przystępującego nie mogą być doposażone w elementy, dzięki którym będą stanowić nośniki dla urządzeń niezbędnych do wykonywania czynności objętych przedmiotem zamówienia. Podkreślić należy, że to na odwołującym, zgodnie z art. 534 ust. 1 ustawy P.z.p., ciążył obowiązek wskazania dowodu dla faktu, z którego wywodził on skutki prawne. Izba nie znalazła podstaw do stwierdzenia, że pojazdy wykazane przez przystępującego w wykazie sprzętu nie mogą w okresie zimowym być dostosowane do wymogów wskazanych w SWZ. Tym samym zarzut dotyczący wprowadzenia zamawiającego w błąd w zakresie spełniania warunków udziału w postępowaniu, a także podniesiony z ostrożności zarzut dotyczący zaniechania wezwania wykonawcy PUC do złożenia wykazu sprzętu spełniającego warunek określony w rozdziale VIII pkt 1 ppkt 2 lit. a SWZ należy uznać za nieuzasadnione.

Z uwagi na powyższe orzeczono jak na wstępie.

O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 575 ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych, stosownie do wyniku postępowania oraz na podstawie § 8 ust. 2 pkt 1 w zw. z § 9 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020 r. w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania (Dz. U. z 2020 r. poz. 2437).

Przewodniczący: ………………………………

33