Sygn. akt: KIO 57/23

Sygn. akt: KIO 60/23

Sygn. akt: KIO 85/23

WYROK z dnia 23 stycznia 2023 r.

Krajowa Izba Odwoławcza – w składzie:

Przewodniczący:   Emilia Garbala

Danuta Dziubińska

Monika Kawa-Ogorzałek

Protokolant:        Mikołaj Kraska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2023 r. w Warszawie odwołań wniesionych do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 9 stycznia 2023 r. przez odwołujących:

w postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., ul. Targowa 74, 03-734 Warszawa, w imieniu którego działa Centrum Realizacji

Inwestycji, Region Śląski, ul. 3 Maja 16, 41-200 Sosnowiec,

przy udziale:

przystąpienie do postępowania odwoławczego o sygn. akt KIO 60/23 po stronie odwołującego,

zgłaszających przystąpienie do postępowania odwoławczego o sygn. akt KIO 57/23 i KIO 60/23 po stronie zamawiającego,

orzeka:

dotyczącego Kierownika robót sterowania ruchem kolejowym,

zakresie,

Stosownie do art. 579 ust. 1 i art. 580 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1710 ze zm.) na niniejszy wyrok -w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie.

Przewodniczący:   …………………………

Sygn. akt: KIO 57/23

Sygn. akt: KIO 60/23

Sygn. akt: KIO 85/23

UZASADNIENIE

Zamawiający – PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., ul. Targowa 74, 03-734 Warszawa, w imieniu którego Centrum Realizacji Inwestycji, Region Śląski, ul. 3 Maja 16, 41-200 Sosnowiec, prowadzi w trybie przetargu nieograniczonego, postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego pn. „Realizacja robót budowlanych oraz wykonanie projektu wykonawczego i realizacja robót budowlanych na zabudowę urządzeń sterowania ruchem kolejowym, urządzeń kolejowych sieci telekomunikacyjnych, systemu dynamicznej informacji podróżnych na odcinku Będzin - Katowice Szopienice Południowe w ramach projektu Prace na podstawowych ciągach pasażerskich (E 30 i E 65) na obszarze Śląska, Etap I: linia E 65 na odcinku Będzin - Katowice Szopienice Płd. – Katowice – Katowice Piotrowice”, numer referencyjny 9090/IREZA4/23327/00081/22/P. Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 17.01.2022 r., nr 2022/S 011-025030.

W dniu 09.01.2023 r. do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej wpłynęły odwołania następujących wykonawców:

TORPOL”) - KIO 57/23,

Ad. A. Odwołujący TORPOL zarzucił zamawiającemu naruszenie:

literalną treścią oraz w sposób oderwany od kontekstu pozostałych zapisów IDW oraz PFU, co doprowadziło do niezaproszenia odwołującego do udziału w aukcji elektronicznej, przeprowadzenia jej bez udziału odwołującego oraz odrzucenia jego oferty, co również prowadzi do naruszenia zasady zachowania uczciwej konkurencji i przejrzystości,

W szczególności odwołujący TORPOL podniósł, co następuje.

„(…) przedmiotowe zamówienie składa się z:

Część A – realizacja robót budowlanych w oparciu o dokumentację Zamawiającego;

Część B – zaprojektowanie i realizacja robót budowlanych dla branży SRK;

Część C – elementy składające się na prawo opcji, tj. usługi pogwarancyjne dla branży SRK (Opcja 1) oraz dodatkowe roboty (Opcja 2).

zmianę SWZ.

Odwołującego z dnia 30 grudnia 2022 roku nie wskazał (czego wymaga dyspozycja art. 226 ust. 1 pkt 10 p.z.p.), elementów dla Opcji nr 1 których Odwołujący nie ujął w ofercie lub jakie czynności nieobjęte przedmiotem zamówienia skalkulował w Opcji nr 1 – co mogło

powodować jej nieprawidłową kalkulację.

gwarancyjnych” dla Części B. W tym miejscu zaznaczam, że Część A opisana jest osobną dokumentacją budowlaną, stanowiąca TOM III SWZ Część A – PB, PW, STWIORB oraz Ekrany. Część A obejmuje roboty branży: torowej i podtorza, obiekty inżynieryjne, układy drogowe, tramwajowe, sieć trakcyjna, elektroenergetyka, perony, obiekty kubaturowe, sieci sanitarne i ciepłownicze (…) z wyłączeniem robót SRK jako zastrzeżonych dla Części B. Stąd sformułowanie użyte w punkcie 12.8 IDW odnoszące się do „wartości netto zakresu podstawowego” może dotyczyć jedynie wprost zdefiniowanego w PFU zakresu podstawowego dla Części B. Dowód: Tom III Część B PFU strona 15-16 (wyciąg).

Skoro ryczałtowym zakresem podstawowym jest Część B, to punkt 12.8 IDW umiejscowiony w rozdziale 12 IDW pod zakresem obliczenia części ryczałtowej wynagrodzenia, w ocenie Odwołującego odnosił się jedynie do ryczałtowej Części B (ergo z wyłączeniem kosztorysowej Części A, która znajduje się w części kosztorysowej rozdziału 12 IDW). Skoro zapisami SWZ doszło do narzucenia na wykonawców odmiennych sposobów kalkulacji ceny ofertowej, to po skalkulowaniu ceny dla części A (części kosztorysowej), Odwołujący odrębnie powinien skalkulować cenę dla części B i C

(części ryczałtowej) i taka zasada wprost wynikająca z literalnego brzmienia rozdziału 12 IDW, nie może być pominięta przez Zamawiającego. Innymi słowy, skoro istnieje tożsamość sposobu wynagradzania dla Części B oraz Opcji nr 1 (rozliczanej ryczałtowo), to granica % wartości ryczałtowej Opcji nr 1 może odnosić się jedynie do zakresu podstawowego Części B (rozliczanej ryczałtowo). Odwrotne przyjęcie byłoby nielogiczne i sprzeczne z poprzednią praktyką Zamawiającego. Dowód: IDW dla postępowania nr 9090/IREZA4/23327/00081/22/P (wyciąg).

nr 9090/IREZA4/23327/00081/22/P (wyciąg), Tom III Część B PFU strona 15-16 (wyciąg).

nr 9090/IRZR3/24521/06699/22/P (wyciąg).

wykonawców, Zamawiający podczas oceny ofert winien uwzględnić również interpretację Odwołującego i zaniechać odrzucenia jego oferty. (…)

W związku z tym odwołujący TORPOL wniósł o nakazanie zamawiającemu:

Ad. B. Odwołujący INTERCOR zarzucił zamawiającemu naruszenie:

W szczególności odwołujący INTERCOR podniósł, co następuje.

modeli wynagrodzenia. Najpełniej przedstawione to zostało w rozdziale 12 IDW (sposób obliczenia ceny). Mamy zatem do czynienia z częścią kosztorysową oraz częścią ryczałtową, co zostało opisane na str. 33 – 34 IDW, w punktach 12.4 - 12.5: (…)

Powyższe jest konsekwencją posiadanej przez Zamawiającego dokumentacji. Otóż w przypadku prac wchodzących w zakres części A Zamawiający dysponuje dokumentacją projektową, w przypadku natomiast prac mieszczących się w części B dokumentacja ta zostanie dopiero opracowana przez wybranego wykonawcę.

kosztorysowemu oraz wynagrodzeniu ryczałtowemu stanowią wyodrębnione i kompleksowe całości. Dlatego też tak długo, jak Zamawiający wprost tego nie wyartykułuje, doszukiwanie się „łączności” pomiędzy postanowieniem jednej grupy a postanowieniem drugiej grupy należy uznać za nadinterpretację (a z całą pewnością nie może być to traktowane jako oczywistość). (…)

za w pełni zasadne i prawidłowe uznać należy rozumienie rozdziału 12 IDW przyjęte przez Odwołującego. (…)

W związku z tym odwołujący INTERCOR wniósł o nakazanie zamawiającemu:

AD. C. Odwołujący PORR zarzucił zamawiającemu naruszenie:

ustawy Pzp poprzez wybór oferty wykonawcy ZUE S.A. i zaniechanie odrzucenia jego oferty w sytuacji, gdy wykonawca ten dopuścił się przekazania informacji wprowadzających zamawiającego w błąd lub co najmniej nie wykazał spełniania warunku udziału w postępowaniu opisanego w pkt. 8.6.1 lit. b) IDW oraz w pkt 8.6.2 IDW (dysponowanie Kierownikiem robót sterowania ruchem kolejowym – poz. 5).

W szczególności odwołujący PORR podniósł, co następuje.

„3.3 Zamawiający w pkt 8.6.1 lit. b) IDW (ze uwzględnieniem zmian SWZ nr 7 i nr 11) jako jeden z warunków udziału w Postępowaniu wymagał wykazania przez wykonawców, że w okresie ostatnich 8 lat przed upływem terminu składania ofert (a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie), zrealizowali Roboty budowlane wykonane w ramach nie więcej niż 5 umów polegające na wzmocnieniu podtorza kolejowego na stacji i na szlakach geosyntetykami o łącznej powierzchni co najmniej 20 000 m2, kolumnami przemieszczeniowymi z głowicą kruszywową lub kolumnami DSM lub jet grouting lub kolumnami żwirowo-betonowymi lub żwirowymi o łącznej długości co najmniej 5000mb. Dowodem spełnienia tego warunku udziału w postępowaniu miało być złożenie przez wykonawców podmiotowego środka dowodowego – wykazu robót - na podstawie wzoru z Załącznika nr 11 do IDW (pkt 9.6.1 IDW). (…)

współpraca pala z warstwą transmisyjną i warstwami podbudowy powyżej jest bardzo korzystne z punktu widzenia statyki budowli.

Powyższe oświadczenie nie stoi jednak w sprzeczności z faktycznie wykonanymi robotami.

przemieszczeniowych głowic kruszywowych widoczny jest również na Przekrojach poprzecznych, na których nie widnieje żadne wskazanie na uwzględnienie w konstrukcji kolumn jakichkolwiek głowic, w tym kruszywowych.

W związku z tym odwołujący PORR wniósł o nakazanie zamawiającemu:

Pismami z dnia 11 i 13.01.2023 r. następujący wykonawcy zgłosili przystąpienie do postępowania odwoławczego:

przystąpienie do postępowania odwoławczego o sygn. akt KIO 57/23, KIO 60/23 i KIO 85/23 po stronie zamawiającego.

Izba stwierdziła, że wszystkie przystąpienia zostały dokonane skutecznie.

Pismem z dnia 19.01.2023 r. zamawiający złożył odpowiedzi na odwołania, w których wniósł o ich oddalenie.

Pismem z dnia 19.01.2023 r. również przystępujący ZUE ustosunkował się do treści wszystkich trzech odwołań, wnosząc o ich oddalenie.

W trakcie rozprawy odwołujący PORR oświadczył, że cofa zarzut dotyczący spełnienia warunku w zakresie uprawnień Kierownika robót sterowania ruchem kolejowym. Postępowanie odwoławcze o sygn. akt KIO 85/23 podlegało w tym zakresie umorzeniu na podstawie art. 568 pkt 1 ustawy Pzp.

W pozostałym zakresie strony i przystępujący w trakcie rozprawy podtrzymali swoje stanowiska w sprawie.

Krajowa Izba Odwoławcza ustaliła, co następuje.

Zgodnie z pkt 2.1. IDW w specyfikacji warunków zamówienia (dalej: „SWZ”), zakresem podstawowym zamówienia jest realizacja robót budowlanych oraz wykonanie projektu wykonawczego i realizacja robót budowlanych na zabudowę urządzeń sterowania ruchem kolejowym, urządzeń kolejowych sieci telekomunikacyjnych, systemu dynamicznej informacji podróżnych oraz systemu monitoringu wizualnego na odcinku Będzin - Katowice Szopienice Południowe. Przy czym:

Zgodnie z pkt 2.2. IDW Część C obejmowała:

W pkt 1.3. ppkt 23 IDW wskazano, że użyte w SWZ terminy mają następujące znaczenie: „Zakres podstawowy” – Realizacja robót budowlanych oraz wykonanie projektu wykonawczego i realizacja robót budowlanych na zabudowę urządzeń sterowania ruchem kolejowym, urządzeń kolejowych sieci telekomunikacyjnych, systemu dynamicznej informacji podróżnych na odcinku Będzin - Katowice Szopienice Południowe.

W Tomie III SWZ, w Części B – PFU, w rozdziale 2 pn. „Ogólny opis przedmiotu zamówienia”, w pkt 4 wskazano, że zamówienie składa się z następujących zakresów stanowiących Zakres podstawowy zamówienia:

oraz obejmuje Prawo Opcji 1 i Prawo Opcji 2, w zakresie:

Wykonawcy musieli wypełnić następującą tabelę Podsumowania przedmiarów i RCO:

l.p.

Część

Czynniki składowe sumy

Kwota

1

A

Kwota sumaryczna przedmiarów dla części "buduj"

2

B

Kwota sumaryczna dla RCO branży SRK, CSDIP i SMW

3

Kwota sumaryczna dla RCO branży Telekomunikacji

4

C

Kwota sumaryczna dla RCO dla opcji nr 1

5

Kwota sumaryczna dla RCO dla opcji nr 2

6

Kwota warunkowa

131 116 421,67

7

Kwota za zastępczą komunikację autobusową

10 000 000,00

SUMA

W pkt 12.8. IDW zamawiający wskazał:

W pkt 8.1. IDW zamawiający przewidział wykluczenie wykonawcy m.in. na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 8 i 10 ustawy Pzp.

W pkt 8.6.1. ppkt b) IDW zamawiający wymagał wykazania przez wykonawców, że w okresie ostatnich 8 lat przed upływem terminu składania ofert (a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie), zrealizowali roboty budowlane wykonane w ramach nie więcej niż 5 umów polegające na wzmocnieniu podtorza kolejowego na stacji i na szlakach geosyntetykami o łącznej powierzchni co najmniej 20 000 m2, kolumnami przemieszczeniowymi z głowicą kruszywową lub kolumnami DSM lub jet grouting lub kolumnami żwirowo-betonowymi lub żwirowymi o łącznej długości co najmniej 5000mb.

Odwołujący TORPOL złożył następujące Podsumowanie przedmiarów i RCO:

l.p.

Część

Czynniki składowe sumy

kwota

1

A

Kwota sumaryczna przedmiarów dla części "buduj"

1 076 084 909,65

2

B

Kwota sumaryczna dla RCO branży SRK, CSDIP i SMW

163 743 228,75

3

Kwota sumaryczna dla RCO branży Telekomunikacji

23 900 863,20

4

C

Kwota sumaryczna dla RCO dla opcji nr 1

12 444 300,00

5

Kwota sumaryczna dla RCO dla opcji nr 2

1 879 500,00

6

Kwota warunkowa

131 116 421,67

7

Kwota za zastępczą komunikację autobusową

10 000 000,00

SUMA

1 419 169 223,27

Odwołujący INTERCOR złożył następujące Podsumowanie przedmiarów i RCO:

l.p.

Część

Czynniki składowe sumy

kwota

1

A

Kwota sumaryczna przedmiarów dla części "buduj"

933 603 003,66

2

B

Kwota sumaryczna dla RCO branży SRK, CSDIP i SMW

154 387 422,42

3

Kwota sumaryczna dla RCO branży Telekomunikacji

24 845 605,13

4

C

Kwota sumaryczna dla RCO dla opcji nr 1

8 271 184,32

5

Kwota sumaryczna dla RCO dla opcji nr 2

4 569 753,46

6

Kwota warunkowa

131 116 421,67

7

Kwota za zastępczą komunikację autobusową

10 000 000,00

SUMA

1 266 793 390,66

Pismami z dnia 12.08.2022 r. zamawiający zaprosił do aukcji elektronicznej czterech wykonawców, z pominięciem m.in. odwołującego TORPOL i odwołującego INTERCOR.

Pismami z dnia 22.08.2022 r. odwołujący TORPOL i INTERCOR w związku z powziętą informacją o niezaproszeniu ich do aukcji elektronicznej oraz nieformalnie uzyskaną informacją co do przyczyn odrzucenia ich ofert, przedstawili zamawiającemu swoje stanowiska w tej sprawie, dotyczące także interpretacji pkt 12.8. IDW o treści: „sumaryczna wartość opcji nr 1 nie może być niższa niż 1% i nie może być wyższa niż 9% wartości netto zakresu podstawowego”.

Aukcja elektroniczna została przeprowadzona w dniu 29.09.2022 r.

Pismem z dnia 31.10.2022 r. zamawiający, na podstawie art. 126 ust. 1 ustawy Pzp, wezwał przystępującego ZUE do złożenia podmiotowych środków dowodowych.

Przystępujący ZUE złożył m.in. wykaz robót, w którym na potwierdzenie spełnienia warunku w zakresie wzmocnienia podtorza kolejowego na stacji i na szlakach za pomocą kolumn przemieszczeniowych z głowicą kruszywową o łącznej długości co najmniej 5 000mb (stacja i szlak), wskazał inwestycję pn. „Wykonanie robót budowlanych w obszarze LCS Kutno – odcinek Żychlin – Barłogi w ramach projektu pn.: Prace na linii kolejowej E20 na odcinku Warszawa – Poznań- pozostałe roboty, odcinek Sochaczew – Swarzędz”.

Pismem z dnia 09.12.2022 r. zamawiający, na podstawie art. 128 ust. 4 ustawy Pzp, wezwał przystępującego do złożenia wyjaśnień wskazując, że: „Wykonawca w przedłożonym wykazie robót w zakresie potwierdzenia warunku udziału w postępowaniu (pkt 8.6.1.b) IDW) na zadaniu pn.: Wykonanie robót budowlanych w obszarze LCS Kutno – odcinek Żychlin – Barłogi w ramach projektu pn.:Prace na linii kolejowej E20 na odcinku Warszawa – Poznań-pozostałe roboty, odcinek Sochaczew – Swarzędz” wskazał, że wykonał roboty budowlane polegające na wzmocnieniu podtorza kolejowego na stacji i szlakach – za pomocą kolumn przemieszczeniowych z głowicą kruszywową o łącznej długości co najmniej 5 000 mb (stacja i szlak). Natomiast z załączonego Protokołu odbioru eksploatacyjnego wynika, że wykonano wzmocnienie podtorza w technologii przemieszczeniowych kolumn betonowych. (…) Z posiadanych informacji przez Zamawiającego wynika, że na wskazanym przez Wykonawcę zadaniu, zastosowano kolumny przemieszczeniowe z głowicą betonową a nie kruszywową. Proszę o wyjaśnienie rozbieżności oraz wskazanie, które zadanie potwierdza w/w warunek i w jakim zakresie wzmocnienia”.

Pismem z dnia 13.12.2022 r. przystępujący ZUE potwierdził, że w ramach ww. zamówienia wykonano wzmocnienie podtorza kolejowego z zastosowaniem betowych kolumn przemieszczeniowych z głowicą kruszywową i złożył w tym zakresie wyjaśnienia.

Pismem z dnia 30.12.2022 r. zamawiający poinformował o wyborze jako najkorzystniejszej oferty przystępującego ZUE S.A., a także o odrzuceniu ofert m.in. odwołującego TORPOL oraz odwołującego INTERCOR. Obie oferty zostały odrzucone na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 10 ustawy Pzp, a w uzasadnieniu zamawiający powołał się na treść pkt 12.8. SWZ oraz na to, że wartość Opcji nr 1 w obu ofertach jest niższa od wartości 1% zakresu podstawowego.

Krajowa Izba Odwoławcza rozpoznając na rozprawie złożone odwołanie i uwzględniając dokumentację z niniejszego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego oraz stanowiska stron i przystępujących złożone na piśmie i podane do protokołu rozprawy, zważyła, co następuje.

W pierwszej kolejności Izba ustaliła wystąpienie przesłanek z art. 505 ust. 1 ustawy Pzp, tj. istnienie po stronie odwołujących interesu w uzyskaniu zamówienia oraz możliwość poniesienia przez nich szkody z uwagi na kwestionowane czynności i zaniechania zamawiającego.

Ponadto Izba stwierdziła, że nie została wypełniona żadna z przesłanek ustawowych skutkujących odrzuceniem odwołań, wynikających z art. 528 ustawy Pzp.

W szczególności Izba nie podzieliła stanowiska przystępującego PORR, zgodnie z którym odwołania wniesione przez odwołujących TORPOL i INTERCOR podlegają odrzuceniu jako wniesione po upływie terminu określonego w ustawie. Faktycznie ww. odwołujący w dniu 22.08.2022 r. skierowali do zamawiającego pisma, w których w związku z nieformalnie powziętą informacją o niezaproszeniu ich do aukcji elektronicznej i o przyczynach odrzucenia ich ofert, przedstawili zamawiającemu swoje stanowiska w tej sprawie. Nie oznacza to jednak, że w związku z tak nieformalnie uzyskaną informacją, wykonawcy ci mogli złożyć odwołania w celu zakwestionowania podstaw odrzucenia ich ofert.

Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 232 ust. 1 ustawy Pzp, zamawiający zaprasza do udziału w aukcji elektronicznej jednocześnie wszystkich wykonawców, którzy złożyli oferty niepodlegające odrzuceniu, natomiast zgodnie z art. 253 ust. 1 pkt 2 ustawy Pzp, niezwłocznie po wyborze najkorzystniejszej oferty zamawiający informuje równocześnie wykonawców, którzy złożyli oferty, o wykonawcach, których oferty zostały odrzucone, podając uzasadnienie faktyczne i prawne. Z ww. przepisów wynika zatem, że z jednej strony zamawiający podejmuje decyzję o odrzuceniu ofert przed zaproszeniem do aukcji elektronicznej, ale z drugiej informuje wykonawców o odrzuceniu ich ofert i o powodach odrzucenia dopiero po wyborze najkorzystniejszej oferty. Tym samym wykonawca, który nie

został zaproszony do aukcji elektronicznej, nawet jeśli samodzielnie poweźmie informację o przeprowadzeniu tej aukcji i na tej podstawie zorientuje się, że jego oferta musiała zostać odrzucona, nadal – do czasu wyboru najkorzystniejszej oferty – nie zna powodów jej odrzucenia. Jednocześnie pamiętać należy, że zgodnie z art. 516 ust. 1 ustawy Pzp, odwołanie zawiera m.in.:

Bez znajomości powodów odrzucenia swojej oferty, wykonawca nie ma możliwości skutecznego zakwestionowania tego odrzucenia poprzez wskazanie choćby zarzutów i niezgodności czynności zamawiającego z przepisami ustawy Pzp, a nie może też zarzucić zamawiającemu zaniechania poinformowania go o powodach odrzucenia, gdyż – jak wskazano już wyżej – obowiązek ten materializuje się po stronie zamawiającego dopiero po wyborze najkorzystniejszej oferty.

W przedmiotowej sprawie obaj odwołujący dowiedzieli się, inną drogą niż poprzez formalne zawiadomienie przez zamawiającego, o aukcji elektronicznej i prawdopodobnych przyczynach niezaproszenia ich do tej aukcji (które później potwierdziły się w piśmie z dnia 30.12.2022 r. informującym o wyborze najkorzystniejszej oferty), niemniej jednak nie zmienia to faktu, że w sierpniu i wrześniu 2022 r. nie dysponowali jednoznacznymi informacjami co do podstaw odrzucenia ich ofert. W tamtym okresie obaj odwołujący opierali się jedynie na domysłach, które z racji swojego charakteru, nie mogły stanowić podstawy wniesienia odwołania.

W tym stanie rzeczy Izba stwierdziła, że termin na wniesienie ww. odwołań nie może być liczony od dnia, w którym odwołujący dowiedzieli się o niezaproszeniu ich do aukcji elektronicznej, i co za tym idzie – o prawdopodobnym odrzuceniu ich ofert, skoro jednocześnie nie znali powodów odrzucenia tych ofert, a zatem nie mogli skutecznie zakwestionować w tym zakresie czynności zamawiającego. Podstawy prawne i faktyczne odrzucenia ich ofert odwołujący poznali dopiero w dniu 30.12.2022 r., tj. wraz z otrzymaniem pisma informującego o wyborze najkorzystniejszej oferty i ofertach odrzuconych i dopiero od tego dnia biegł termin na wniesienie przez nich odwołań. Termin ten został dotrzymany, dlatego też Izba nie znalazła podstaw do odrzucenia odwołań w sprawach KIO 57/23 i KIO 60/23 w oparciu o art. 528 pkt 3 ustawy Pzp.

Odnosząc się natomiast do wskazanego przez przystępującego PORR wyroku w sprawie KIO 1906/22 z dnia 09.08.2022 r., należy podkreślić, że stan faktyczny będący przedmiotem oceny Izby w tamtym postępowaniu odwoławczym nie był tożsamy z sytuacją zaistniałą w przedmiotowej sprawie. Wyrok KIO 1906/22 dotyczył bowiem sytuacji, w której odwołujący wniósł odwołanie w terminie liczonym od wyboru najkorzystniejszej oferty na zaniechanie przez zamawiającego odrzucenia oferty innego wybranego wykonawcy. Należy zwrócić uwagę, że wybrany wykonawca został uprzednio zaproszony do aukcji elektronicznej, co oznaczało, że zamawiający nie odrzucił jego oferty. Zatem odwołujący ze sprawy KIO 1906/22 mógł powziąć informacje o zaproszeniu wybranego wykonawcy do aukcji elektronicznej, a co za tym idzie – o braku odrzucenia jego oferty i ewentualnych, znanych sobie, powodach odrzucenia tej oferty. Tym samym, w przypadku zaistniałym w sprawie KIO 1906/22 (odmiennym od przedmiotowej sprawy) odwołujący w terminie biegnącym od dnia zaproszenia do aukcji elektronicznej (art. 515 ust. 3 ustawy Pzp) mógł wnieść odwołanie, gdyż powinien już w tym terminie dysponować wiedzą o zaniechaniu odrzucenia oferty wybranego wykonawcy oraz o zaistniałych podstawach do odrzucenia tej oferty. Te właśnie czynniki, tj. kwestionowanie w odwołaniu odrzucenia własnej, a nie zaniechania odrzucenia innej oferty i związany z tym stan wiedzy odwołujących w okresie prowadzenia aukcji elektronicznej i przed wyborem najkorzystniejszej oferty, stanowi różnicę między sytuacją zaistniałą w przedmiotowej sprawie, a przypadkiem zaistniałym w sprawie KIO 1906/22 (por. KIO 3032/22 z dnia 28.11.2022 r.). Dlatego też Izba uznała, że w przedmiotowej sprawie odwołania odwołujących TORPOL i INTERCOR nie są spóźnione, gdyż - w odróżnieniu od stanu faktycznego w sprawie KIO 1906/22 - przed wyborem najkorzystniejszej oferty nie znali oni powodów odrzucenia swoich własnych ofert (jedynie się ich domyślali). W konsekwencji, odwołujący w sprawach KIO 57/23 i KIO 60/23 nie mieli możliwości skutecznego wniesienia odwołań w terminie biegnącym od powzięcia wiadomości o aukcji elektronicznej, zatem nie zachodzi podstawa do odrzucenia ww. odwołań w oparciu o art. 528 pkt 3 ustawy Pzp.

Odwołania KIO 57/23 i KIO 60/23.

Istotą sporu w sprawie dotyczącej odrzucenia ofert odwołujących TORPOL i INTERCOR jest sposób rozumienia zawartego w pkt 12.8. IDW sformułowania „zakres podstawowy”. Odwołujący rozumieli ww. sformułowanie jako odnoszące się tylko do Części B przedmiotu zamówienia, wskutek czego wskazali w RCO wartość Opcji nr 1 liczoną od wartości Części B, natomiast zamawiający twierdzi, że „zakres podstawowy” obejmuje Część A i Część B przedmiotu zamówienia, co oznacza, że oferty odwołujących podlegają odrzuceniu jako zawierające błąd w obliczeniu ceny.

W pierwszej kolejności należy zatem wskazać, że przedmiot zamówienia obejmował: Część A polegającą na realizacji robót budowlanych w oparciu o dokumentację dostarczoną przez zamawiającego, Część B polegającą na sporządzeniu dokumentacji projektowej i realizacji robót budowlanych dla branży SRK, Opcję nr 1 dotyczącą usług pogwarancyjnych dla SRK oraz Opcję nr 2 dotyczącą robót dodatkowych.

W związku z powyższym należy zauważyć, że sformułowanie „zakres podstawowy”, poza pkt 12.8., pojawia się też m.in. w następujących postanowieniach SWZ:

Realizacja robót budowlanych oraz wykonanie projektu wykonawczego i realizacja robót budowlanych na zabudowę urządzeń sterowania ruchem kolejowym, urządzeń kolejowych sieci telekomunikacyjnych, systemu dynamicznej informacji podróżnych oraz systemu monitoringu wizualnego na odcinku Będzin - Katowice Szopienice Południowe. Cześć A

Część B

za wykonanie przedmiotu zamówienia Zaakceptowaną Kwotę Kontraktową ……………………………….) PLN (słownie: ................................................................PLN),

na którą składają się:

(słownie: ……………………………………………………………………………………. PLN), w tym:

w zakresie części A, wartość robót netto …………………..PLN

(słownie: ………………………………………………………………………………. PLN)

w zakresie części B, wartość robót netto: ………………….PLN

(słownie: ……………………………………………………………………………….. PLN)

Treść przytoczonych postanowień SWZ prowadzi do wniosku, że używając sformułowania „zakres podstawowy” zamawiający każdorazowo odnosił je do części A i części B przedmiotu zamówienia. Powyższe wynika choćby z definicji zawartej w pkt 1.3. ppkt 23 IDW oraz z pkt 2.1. IDW, gdzie jako zakres podstawowy wskazano realizację robót budowlanych oraz wykonanie projektu wykonawczego i realizację robót budowlanych, czyli zakresy Części A i B, jak też z § 3 Warunków Umowy, gdzie jednoznacznie wskazano obie te części jako składające się na zakres podstawowy. W świetle tego, co składa się na całość

przedmiotu zamówienia, również postanowienia dotyczące ceny jako jednego z kryteriów oceny ofert, czy aukcji elektronicznej, poprzez podział na zakres podstawowy, Opcję nr 1 i Opcję nr 2, wskazują, że po wyłączeniu obu opcji, pod pojęciem „zakres podstawowy” nie może się kryć nic innego, jak tylko Część A i Część B przedmiotu zamówienia.

Nie można się jednocześnie zgodzić się z argumentacją odwołujących powołujących się na treść pkt 4 w rozdziale 2 Tomu III SWZ Część B – PFU, ponieważ PFU z istoty rzeczy może odnosić się w niniejszym postępowaniu tylko do Części B przedmiotu zamówienia, gdyż tylko Część B obejmuje wykonanie dokumentacji projektowej. Pojęcie „zakresu podstawowego” zawarte w PFU znajduje zatem zastosowanie wyłącznie do Części B, natomiast nie może być stosowane w odniesieniu do innych dokumentów dotyczących całości zamówienia, w tym do RCO.

Izba nie podzieliła także stanowiska, zgodnie z którym treść SWZ nie jest jasna, bo w pkt 1.3 ppkt 23 IDW zamawiający napisał „Zakres podstawowy” z wielkiej litery, a w niektórych postanowieniach SWZ używa małej litery. Rzeczywiście zamawiający nie jest konsekwentny w używaniu wielkich i małych liter w stosunku do ww. sformułowania, niemniej jednak właśnie użycie małej litery w takich postanowieniach SWZ, z których jasno wynika, że „zakres podstawowy” odnosi się do Części A i B (np. kryterium oceny ofert – pkt 21.8. IDW), przesądza o tym, że w niniejszym postępowaniu nie ma podstaw do różnicowania sposobu rozumienia ww. pojęcia w zależności od wielkości użytej litery.

Ponadto stanowiska odwołujących nie potwierdza sposób skonstruowania rozdziału 12 SWZ, ani fakt, że Opcja nr 1 dotycząca usług pogwarancyjnych dla SRK jest związana z Częścią B obejmującą roboty z branży SRK. Jakkolwiek można zrozumieć, że dla odwołujących logiczne byłoby powiązanie ograniczenia procentowego wartości Opcji nr 1 z wartością Części B z uwagi na ich związek przedmiotowy, to jednak nie można zakładać, że zamawiający kierował się w tym zakresie takimi samymi założeniami. W świetle innych, choćby wyżej wskazanych, postanowień SWZ nie zachodziła zatem podstawa do przyjęcia, że „zakres podstawowy”, o którym mowa w pkt 12.8., obejmuje tylko Część B. Ponadto, rzeczywiście nad pkt 12.6. SWZ znajduje się tytuł: „W zakresie obliczenia części ryczałtowej wynagrodzenia”, ale treść wszystkich znajdujących się pod nim punktów, tj. 12.6. – 12.11., wyklucza możliwość, aby mogły być w nich uregulowane zasady dotyczące wyłącznie Części B. Przykładowo treść pkt 12.7., czy pkt 12.10.:

„12.7 Wykonawca musi dołączyć do oferty wypełnione Rozbicie Ceny Ofertowej („RCO”). Wykonawca musi wycenić wszystkie pozycje Rozbicia Ceny Ofertowej, gdzie zarówno ceny jednostkowe, jak i cena za daną pozycję jest podana z matematycznym zaokrągleniem do dwóch miejsc po przecinku i jest różna od zera.”

„12.10 Ceną oferty jest suma wartości wszystkich pozycji podanych w wypełnionym Przedmiarze Robót i wypełnionym Rozbiciu Ceny Ofertowej, powiększona o ustaloną przez Zamawiającego Kwotę Warunkową, oraz kwotę Kosztów Komunikacji Zastępczej oraz podatek VAT.”

w świetle ww. tytułu, świadczy raczej o braku staranności zamawiającego w przygotowaniu SWZ, nie zaś o tym, że wymóg z pkt 12.8. odnosił się tylko do części ryczałtowej, czyli do Części B przedmiotu zamówienia.

Dla wykładni pojęcia „zakres podstawowy” nie mają też znaczenia postanowienia SWZ stosowane w innych postępowaniach prowadzonych przez tego samego zamawiającego. Wykonawcy (jak i zamawiający) są bowiem związani treścią dokumentów zamówienia obowiązujących w konkretnym postępowaniu i przy zachowaniu należytej staranności powinni dostrzegać różnice między dokumentami przewidzianymi w różnych, nawet podobnych postępowaniach.

Wobec powyższych ustaleń Izba stwierdziła, że mimo braku dochowania przez zamawiającego należytej staranności w sporządzeniu dokumentów zamówienia, treść tych dokumentów była wystarczająco jasna do tego, by ustalić, że pojęcie „zakres podstawowy” dotyczy dwóch części przedmiotu zamówienia, tj. Części A i Części B. Pięciu spośród siedmiu wykonawców uczestniczących w postępowaniu (oferta spółki Strabag została odrzucona z innego powodu niż oferty odwołujących) przypisało zresztą „zakres podstawowy” właśnie do Części A i B przedmiotu zamówienia. Izba nie stwierdziła zatem, aby postanowienia SWZ w ww. zakresie były niejednoznaczne i wymagały dokonywania ich interpretacji na korzyść odwołujących.

W konsekwencji Izba stwierdziła, że odwołujący niezasadnie przyjęli, że „zakres podstawowy”, o którym mowa w pkt 12.8. SWZ odnosił się tylko do Części B przedmiotu zamówienia, a w efekcie - niezasadnie obliczyli w RCO wartość Opcji nr 1 od wartości Części B, co spowodowało, że wartość ta była niższa niż wskazana w pkt 12.8. IDW. W tym stanie rzeczy zamawiający był zobligowany do odrzucenia ich ofert.

Odrębną kwestią jest podana przez zamawiającego podstawa prawna odrzucenia ofert, tj. art. 226 ust. 1 pkt 10 ustawy Pzp dotyczący błędu w obliczeniu ceny. W ocenie Izby właściwą podstawą prawną byłby art. 226 ust. 1 pkt 5 ustawy Pzp dotyczący niezgodności oferty z warunkami zamówienia. Niemniej jednak wobec prawidłowo wskazanej przez zamawiającego podstawy faktycznej odrzucenia, wadliwe podanie podstawy prawnej nie ma znaczenia dla oceny zasadności czynności zamawiającego, jak też nie narusza art. 16 ustawy Pzp, gdyż nie uniemożliwiło odwołującym skorzystania ze środków ochrony prawnej,

w tym skutecznego sformułowania zarzutów i żądań w odwołaniu. Uwzględnienie odwołań i nakazywanie zamawiającemu powtórzenia czynności odrzucenia obu ofert z podaniem jedynie innej podstawy prawnej, byłoby niecelowe z punktu widzenia wyniku postępowania o udzielenie zamówienia.

W świetle wszystkich powyższych ustaleń, Izba oddaliła odwołania o sygn. akt KIO 57/23 i KIO 60/23.

Odwołanie KIO 85/23.

Odwołujący PORR zarzucił zamawiającemu zaniechanie odrzucenia oferty przystępującego ZUE, który zdaniem odwołującego, nie wykazał warunku udziału w postępowaniu w zakresie doświadczenia, tj. nie wykazał, że wykonywał roboty wzmocnienia podtorza z wykorzystaniem kolumn betonowych z głowicą kruszywową.

Przystępujący ZUE wyjaśnił na rozprawie, że w dokumentach zamówienia (pkt 6.7. i 8 projektu wykonawczego) została dopuszczona metoda wzmocnienia podtorza przewidująca m.in. ścięcie głowicy kolumny i mieszanie materiału głowic żwirowych (kruszywowych) z materiałem platformy roboczej i taka właśnie metoda została wykorzystana przez przystępującego w zadaniu referencyjnym wskazanym w wykazie robót na potwierdzenie spełnienia warunku. Dalej przystępujący ZUE wyjaśnił, że przy zastosowaniu tego rozwiązania w platformie roboczej robi się dziurę, aby postawić kolumnę betonową, następnie wprowadza się tę kolumnę i w powstałej wyrwie usypuje się głowicę kruszywową. Istotne przy tym jest to, że wprawdzie po ścięciu głowicy trzeba ją wyrównać betonem, ale na tym miejscu posadowiona zostaje głowica kruszywowa. Jednocześnie przystępujący ZUE wyjaśnił, że przy zastosowaniu ww. metody głowica kruszywowa znajduje się w tym samym miejscu, co platforma robocza i jest wykonana z tego samego materiału, dlatego na rysunku przedstawionym przez odwołującego nie widać wyodrębnienia tych dwóch elementów.

Izba ustaliła, że analogiczną argumentację przystępujący przedstawił w wyjaśnieniach z dnia 13.12.2022 r.: „(…) Głowice kruszywowe znajdowały się w obrębie projektowej platformy roboczej o grubości minimum 10 cm. Chociaż nie były one wyszczególnione w projekcie jako element z nazwy, głowice realizowane były poprzez ścinanie kolumny znacznie niżej poziomu góry platformy (o większej miąższości niż wymagane minimum), i wypełniane kruszywem oraz zagęszczane, dokładnie w ten sam sposób, jaki jest dopuszczony w bieżącym postepowaniu (…)”.

Argumentację przystępującego potwierdzają także dowody dołączone przez niego do pisma procesowego z dnia 19.12.2022 r.:

Ww. dowody, w ocenie Izby, potwierdzają, że przystępujący wykonał zadanie referencyjne z wykorzystaniem betonowych kolumn przemieszczeniowych z głowicą kruszywową. Zarzuty odwołującego są zatem niezasadne i wynikają prawdopodobnie z tego, że odwołujący nie przewidział możliwości zastosowania przez przystępującego wyżej wskazanej metody wzmocnienia podtorza kolejowego.

Jednocześnie Izba uznała za niewiarygodne dowody złożone przez odwołującego, tj.: wyciągi z dokumentacji projektowej dla zadania referencyjnego, ponieważ z wyjaśnień i dowodów złożonych przez przystępującego wynika, dlaczego na rysunkach nie jest widoczna wyodrębniona głowica kruszywowa, zatem wyciągi z ww. dokumentacji nie mogą potwierdzać zarzutów odwołania, a jednocześnie ww. dowody przystępującego potwierdzają użycie takiej głowicy,

Ponadto Izba nie uwzględniła w swojej analizie treści opinii technicznej złożonej przez przystępującego, ponieważ jest to opinia prywatna sporządzona na jego rzecz, a pozostałe dowody złożone przez przystępującego pozwoliły Izbie na ocenę zasadności zarzutów odwołania bez sięgania do tej opinii.

Izba oddaliła także wniosek odwołującego o powołanie biegłego, ponieważ w świetle dowodów przedstawionych przez przystępującego, uznała fakt wykonania wzmocnienia podtorza w zadaniu referencyjnym z użyciem betonowych kolumn przemieszczeniowych z głowicą kruszywową za potwierdzony, a tym samym dowód z biegłego skutkowałby jedynie zwłoką w prowadzeniu postępowania odwoławczego.

W świetle powyższego Izba stwierdziła, że przystępujący wykazał spełnienie warunku udziału w postępowaniu w zakresie doświadczenia w wykonaniu wzmocnienia podtorza z wykorzystaniem betonowych kolumn przemieszczeniowych z głowicą kruszywową. Tym samym nie potwierdziły się zarzuty dotyczące wprowadzenia zamawiającego w błąd w ww. zakresie, jak też ewentualnie zaniechania wezwania przystępującego do uzupełnienia podmiotowych środków dowodowych. Dlatego odwołanie o sygn. akt KIO 85/23 zostało oddalone.

Wobec powyższego, Izba postanowiła jak w sentencji wyroku, orzekając na podstawie art. 552 ust. 1, art. 553 i art. 554 ust. 1 ustawy Pzp.

O kosztach postępowania orzeczono stosownie do wyniku, na podstawie art. 574 ustawy Pzp, a także w oparciu o przepisy § 8 ust. 2 zdanie pierwsze w zw. z § 5 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania (Dz.U. z 2020 r. poz. 2437).

Mając powyższe na uwadze, Izba orzekła, jak w sentencji.

Przewodniczący ...…………………..

KIO 57/23, KIO 60/23 i KIO 85/23

34